اتوکلاو

29 دسامبر 2019 21:28:05

اتوکلاو

اتوکلاو چیست و چگونه کار می­کند؟

در این قسمت بر روی چرخه استریل اتوکلاو تمرکز می­کنیم و با شما به مراحل مختلف آن خواهیم رفت. انتظار می­رود پس از مطالعه ­ی این بخش، چگونگی کارکرد یک اتوکلاو را بدانید.

اگر کاربر یا تکنسین اتوکلاو هستید، داشتن دانش مربوط به این دستگاه باعث می­شود که مفیدتر و موثرتر عمل کنید.

تاریخچه ­ی اتوکلاو و مقدمه

اتوکلاو در سال 1879 توسط شخصی به نام چالز چمبرلند اختراع شد. در آن زمان پزشکان به یک استریل کننده ­ی قابل اعتماد و مطمئن نیاز داشتند. به همین دلیل خیلی زود مزایای اتوکلاو بر همگان آشکار گردید و در مدت کوتاهی به یکی از لوازم ضروری در کلینیک ها و بیمارستان ها تبدیل گردید.

اتوکلاو برای استریل کردن تجهیزات جراحی، تجهیزات آزمایشگاهی، امور مربوط به داروسازی و سایر موارد مورد استفاده قرار می­گیرد. این دستگاه می­تواند جامدات، مایعات و تجهیزات مختلف در اشکال و سایزهای گوناگون را استریل کند. اتوکلاوها در حجم، شکل و کاربرد با یکدیگر متفاوت هستند. ساده ترین نوع آن شبیه به زودپز خانگی است.

جهت مشاهده ی انواع اتوکلاوهای رومیزی(سری B) و سطلی (سری N) می توانید به صفحه ی اتوکلاو مراجعه کنید.

کاربرد اتوکلاو

اتوکلاو بیشتر برای استریل کردن ابزارهای پزشکی و آزمایشگاهی استفاده می­شود. این کار با حرارت دادن بیش از نقطه­ ی جوش آب انجام می­شود. اگر شما در یک کلینیک کار می­کنید به اتوکلاو رومیزی احتیاج دارید ولی اگر در بیمارستان هستید اتوکلاو عمودی برای شما مناسب تر است.

تولید بخار و کیفیت بخار

ترکیب بهینه­ ی بخار در یک اتوکلاو به نسبت 3% مایع و 97% گاز است. هرگونه تغییری در درصد رطوبت، باعث کاهش یا افزایش زمان استریلیزاسیون می­شود. از برتری­های قابل توجه استریلیزاسیون اتوکلاو، زمان کوتاه آن در مقایسه با استریلیزاسیون خشک است. (مانند فور)

نکات ایمنی که هنگام کار با اتوکلاو باید رعایت شوند

در مورد اتوکلاو باید نکاتی را یادآور شویم که چه موادی با اتوکلاو سازگار هستند و چه موادی ناسازگار و چه موادی کاملاً غیر مجاز! همچنین نکاتی را ذکر خواهیم کرد که به هنگام کار با اتوکلاو، حتماً باید رعایت شوند.

لیست مواد سازگار/ناسازگار با اتوکلاو

سازگار

ناسازگار

فلاسک کشت بافت

اسید، باز و حلال ارگانیک

تجهیزات جراحی

کلرید ها و سولفات ها

شیشه آلات

آب دریا

نوک سمپلر

کلر، هیپوکلریت، سفید کننده

محیط کشت مایع

استیل هایی که استنلس نیستند

غذای حیوانات

پلی استایرن ها

دور ریختنی ها (زباله های آزمایشگاهی)

پلی اتیلن ها

پلی پروپیلن

پلی اتیلن های کم چگالی (LDPE) و همچنین پر چگالی (HDPE)

دستکش

پلی اورتان

 

مواردی که هرگز نباید اتوکلاو شوند

-        مواد قابل اشتعال، واکنشی (راکتیو)، خورنده، سمی و مواد رادیواکتیو

-        شوینده لوازم منزل (پاک کننده­ ی چند منظوره)

-        هر مایعی که در یک ظرف seal شده قرار دارد.

-        بافت آغشته به پارافین

7 نکته کاربردی در مورد سازگارها

شیشه

فقط پیرکس و بروسیلیکات نوع 1 قبل اتوکلاو است. هنگامی که مایعات را در ظروف پیرکس اتوکلاو می­کنید، درب آن را seal نکنید و بیشتر از 3/2 حجم ظرف را پر نکنید.

پلاستیک

پلی پروپیلن یک رزین نه چندان گران است که می­تواند دمای اتوکلاو را تحمل کند. پلی کربنات هم توانایی تحمل دماهای بالا را دارد ولی تجهیزاتی که از پلی استایرن (PS)، پلی وینیل کلراید (PVC)، نایلون، اکریلیک، پلی اتیلن کم چگالی (LDPE) یا پرچگالی (HDPE) ساخته شده اند و همچنین لوله های پلی اورتانی، توانایی تحمل دمای اتوکلاو را ندارند.

دستکش ها

دستکش ها باید داخل کیسه های قابل اتوکلاو Biohazard قرار بگیرند و در معرض بخار باشند. اگر به این روش عمل کنید دستکش ها  کمی نرم می­شوند (ولی ذوب نمی­شوند) اما در عوض نمی­سوزند.

استنلس استیل

اکثر فلزات برای شرایط سخت ساخته شده اند، هنگام استریل کردن آن ها، مطمئن شوید که پلاستیک یا هرچیزی که ممکن است ذوب شود به آن ها نچسبیده باشد.

کاغذ

کاغذ اشتعال پذیر است و نباید مستقیماً داخل اتوکلاو قرار داده شود. باید آن را در یک کیسه زباله مخصوص اتوکلاو قرار دهیم.

محیط کشت محلولی

هرگز ظرفی که حاوی محلول است را پر نکنید و درب آن را محکم نبندید. 3/2 از حجم آن را پر کنید و درب آن را لق کنید (شل کنید). خواهید دید که در یک چرخه­ ی تولید بخار، اتوکلاو خواهند شد.

نوک سمپلر ها

اکثر نوک سمپلرها قابل اتوکلاو هستند، برخی از آن ها از پلاستیک ساخته شده اند و برخی از پلی اتیلن پرچگالی (HDPE). معمولاً نوک سمپلرها به عنوان دور ریختنی داخل یک کیسه اتوکلاو قرار می­گیرند و همیشه در یک چرخه­ ی تولید بخار، استریل می­شوند.

نکات ایمنی قابل توجه در پروسه ­ی اتوکلاو

در ابتدای امر تجهیزات ایمنی را چک کنید:

-        روپوش آزمایشگاهی بر تن باشد.

-        عینک محافظ بر چشم باشد.

-        دستکش ضد حرارت یا نسوز بر دست باشد (مخصوصاً موقع جابجایی شیشه های داغ خیلی به کارتون میاد :D)

بسته بندی و قراردادن داخل اتوکلاو

-        قبل از قراردادن وسایلتان داخل اتوکلاو، چک کنید که آیا از لوازم کاربر قبلی چیزی باقی مانده که منجر به آسیب رساندن به اتوکلاو شود؟

-        سپس محل عبور آب را تمیز کنید و حتی الامکان رسوبات را بزدایید.

-        همیشه لوازم را داخل سطل داخلی اتوکلاو قرار دهید.

-        فضا داخل اتوکلاو را خیلی پر نکنید تا بخار بتواند بخوبی سیرکوله شود.

-        برای بسته بندی زباله ها، حتماً از کیسه اتوکلاو استفاده کنید.

-        اجازه ندهید که کیسه­ ی اتوکلاو با دیواره­ ی داخلی دستگاه تماس پیدا کند، چراکه منجر به ذوب شده کیسه ­ی اتوکلاو می­شود.

-        حتماً توجه داشته باشید که سیکل اتوکلاو را متناسب با موادی که داخلش قرار می­دهید انتخاب کنید، وگرنه ممکن است باعث شکستن ظروف یا جوشیدن بیش از حد مایعات و یا ... شوید.

-        گیج فشار را بررسی کنید که حتماً برروی 20psi قرار داشته باشد.

-        دما را هم بر روی 121 درجه سانتیگراد قرار دهید.

-        هرگز هنگام کار کردن اتوکلاو، درب آن را باز نکنید. حتی به فلکه های درب آن هم دست نزنید.

در مواقعی که نیاز دارید به سرعت و مکرراً استریلیزاسیون را انجام دهید می توانید اتوکلاو رومیزی را بررسی نمایید.

اتمام کار و برداشتن وسایل از داخل اتوکلاو

-        ابتدا مطمئن شوید که چرخه­ ی اتوکلاو به طور کامل انجام شده و دما و فشار به منطقه­ ی امن برگشته اند.

-        اگر قرار است که مایعات را از داخل اتوکلاو خارج کنید حتماً از شیلد صورت استفاده کنید.

-        سعی کنید حداکثر فاصله­ ی ممکن را از اتوکلا بگیرید، سپس با دقت درب اتوکلاو را به اندازه­ ی یک اینچ باز کنید. این کار باعث می­شود که باقی مانده­ ی بخار خارج شود و فشار و دما به حالت نرمال برسد. 

-        اجازه دهید تا به مدت 10 دقیقه، وسایل داخل اتوکلاو باقی بمانند تا هوایی که داخل ظروف به دام افتاده آزاد شود و میزان ریسک را برای کاربر کاهش دهد.

-        ظروفی که حاوی مایعات بسیار داغ هستند را تکان ندهید و یا درب آن ها را وقتی که داخل اتوکلاو هستند باز نکنید (ابتدا از اتوکلاو خارج کنید و سپس درب آن را باز کنید) .

-        این مایعات را در محلی قرار دهید که برای همه داغ بودن آن آشکار باشد، تا اینکه به دمای اتاق برسند.

-        کیسه­ ی اتوکلاو را پس از سرد شدن داخل سطل زباله ­ی مخصوص قرار دهید.

یکی از اتوکلاوهایی که خیلی طرفدار دارد اتوکلاو کلاس N کاوش مگا است که توصیه می شود حتماً آن را ببینید.

تست کردن اتوکلاو به کمک اندیکاتورها

اندیکاتورهای شیمیایی

اندیکاتورهای نواری

اندیکاتورهای نواری، کاغذهای برچسبی هستند که به حرارت حساسند.

این اندیکاتورها هنگامی که به دمای 121 درجه برسند تغییر رنگ می­دهند و یا در ظاهر آنها تغییراتی از قبیل ظهور کلمه­ ی sterile یا autoclaved یا ... رخ می­دهد.

این اندیکاتور ها در دو نوع موجود می­باشند. یک نوع آن شبیه به نوارچسب است که خط های مورب بر روی آن قرار دارد و پس از رسیدن به 121 درجه تغییر رنگ می­دهند که با آنها چسب اتوکلاو هم گفته می­شود. ولی یک نوع دیگر هم وجود دارد که بصورت بسته های 250 ورقی هستند و بر روی آن ها دایره های رنگ وجود دارد، پس از رسیدن به دمای 121 درجه، رنگ دایره ها تغییر می­کند. نحوه ­ی کار این نوار ها بدین صورت است که بر روی سطح خارجی ظروف یا لوازم چسبانده می­شوند.

برای اینکه بدانیم ارگانیسم ها واقعاً کشته شده اند یا نه، این اندیکاتورها نمی­توانند جواب قطعی بدهند. آن ها فقط به این منظور به کار می­روند که بدانیم آیا به 121 درجه رسیدیم یا خیر؟

اندیکاتورهای بیولوژی

ویال های اندیکاتور بیولوژی، حاوی تخم قارچ از نوع B.Stearothermophilus است که این میکروارگانیسم هنگامی که به مدت 20 دقیقه در معرض بخار اشباع 121 درجه قرار بگیرد، غیر فعال می­شود.

این میکروارگانیسم در صورت رشد کردن تغییر رنگ خواهد داشت و فرآیند استریلیزاسیون مردود اعلام می­شود.

Post Comments

ارایه‌ی توضیح




* Required Fields